ACHACACHI'S LOGO                       achacachi.tripod.com

 
SEE GUIDE IN ENGLISHUÑJAM ARCAYIRI AYMARA ARUNAVER GUIA EN CASTELLANO
Jilacata: Eugenio Rojas Apaza (2004 - 2009) Akjanqi: Mariscal Santa Cruz uyumpi Carmen isk'a uyumpi chekjt'irinqiwa. Piso 1.
Jayaru jausaña: (591) 2 2136503, Fax: (591) 2 2136503, Cel: (591) 71557799

J

ACH'AK'ACHI markaja 12.647 feet 3.854 metros patanqiwa. Aby Yala orakenkiwa, Qullasuyu markana, Intikjarka (Titicaca) kotat anti umasuyu sutimpi uñt'ata suyunquiwa.

Jach’ak’achisti 93 Km Chuquiyapu markata ukhjankiwa, 199 Km Punota (Perú) 540 Km Cuzcuta (Perú). Urupasti 24 enerowa, ukjama siwa D.S. 7-9-1863.

SMILING COLLA WOMAN IN TRADITIONAL DRESS • MUJER QULLA CON VESTIMENTA TIPICA • LART'ASISQUIRI QULLAWARMI MAMATHALLA ISIMPI IST'ATA.

Click to enlarge • Clic para agrandar • T'ojt'am jach'aptayañataqi

© Peter Adams/zefa/CORBIS/National Geographic Magazine

A

CH'ACACHI orakesti thaya patawa. Uñjt'añaraquiwa: Keka Tampumpi jawiranacapa, Illa apu (Illampu) jallu thaytata umani jach'a achachila qullu.

Jach’ak’achi aruja jutiwa paya aymará aruta, sañani: “jach’a”, ‘jilt’atpacha’, “k’achi”, ‘kharintasiri qullu kala’. Ukhamasti Jach'ak'achi arusti muniw saña: "jach'a kharintasiri k'ala".

Ispañolanakaja “Villa Lealtad de Caceres” sutimpiw uñt'apjana, cunatsti, kalltiri oraque aputataja uca sutinitaynaya.

Jach’ak’achija 7540 utjiriniwa. Jach’ak’achisti aymará arst'asiri Qulla (Colla) jaquiqamaquiwa. 1952camaja misti jaqija utjaraquinawa. Jach'a yapunacani Qulla jaquiru jauk'asa mit'anit irnak'ayiri. Obrero jaquisti jichakamawa utjasisipji.

¿Qhitinacänasa mistinacaja? Misti jaqinacaja janiwa qullapjeti ni españolapjeti, pampachat llulliripjewa. Sutipaw sasqi: misti arusti jutiwa caslillanu aruta: "mestizo", 'paya casta jaqita llulliri'. Mistinacasti jupanacpachaja "vecino" sutimpiw uñt'asipje. Misti jaqisti 1952camaja Jach'ak'achi Jilacatapjanwa, Juezsapjanwa, Pallapallapjanwa. Jupanacana munañapa lurañanawa. Uca maratsti acsaruja jupanacaja liut'ataw uñjasipje, kunatsti uka 1952 maranja jach'a jaqi ch'ajwanaca utjawayi.

¿Qhitinäcasa obrerunacaja? Mistit qullampit llulliripjiwa. Laphi quca aljasirinaca, isi luririnaca, isi aljasirinaca, ichjasti mank'a aljasirica, autu apnaqirinaca jupanacapjea obrerunacaja.


A

CH'ACACHISTI quimsa qusist'añaniwa ma marana, sañani:

San Pedro san Pablo santunacaru tojt'awi. (29 junio) Aca santuna thojt'awisti uñt'atarakiwa misti thojt'awi sutimpi, cunatsti mistinakakiwa t'ojt'apje: Morenada, Caporales. Qulla (Colla) jaqisti thojt'apjaraquiwa Danzantis P'acochimpi santunacaru k'allnacañataqi.

Corpus Cristi. Mukululus, Kjachwiris, Chokela, Wacawacas tojt'añanacawa utji. Aca thoj't'awisti Qulla (Colla) jaqinqiwa.

Diosaru yupaychawi. (18 noviembre). Aca thojt'awija obrerunakakiwa thopjt'apje. Incas, Diablada, Cullawada, Mok'ok'aras, Potolo, Llamerada thojt'apje. Morenada thokhowija utjaraqiwa, wali uñt'ata sutimpi Morenada “Los catedráticos”.

Arriba | Opinion |





UÑJAM JUK'AMPI ORAKESATA

WRITE US
ESCRIBENOS
K'ELLT'ANIPJETA

Wrinting about Achacachi

VICTOR HUGO VISCARRA
Ir a pagina principal
Victor Hugo Viscarra
Caligula 2000

NESTOR TABOADA TERAN
Biografia
Nestor Taboada Teran
Jachakachi Kañuna

ALFONSO  
'PAULOVICH' PRUDENCIO CLAURE
Biografia y notas de humor en la 'La Noticia de Perfil'
Alfonso Paulovich Prudencio Claure
La Noticia de Perfil

TANYA ELIZABETH IMAÑA SERRANO
Biografia  
y Hoja de Vida
Tanya Elizabeth Imaña Serrano
Fiesta en Achacachi, cuando los llorones danzan
Achacachi: El que siempre está llorando